خواندن · تبدیل نوشته به صدا
کودک هر نویسه را میشناسد، صدای آن را به یاد میآورد و صداها را از چپ به راست ترکیب میکند تا واژه را بخواند.
‘sh’ ‘i’ ‘p’ → /sh/ /i/ /p/ → ship
برنامه فونیکس
فونیکس چیست و چطور به خواندن واژهها و املا کمک میکند؟
فونیکس کد الفبایی انگلیسی را آموزش میدهد. در این روش، کودک یاد میگیرد واجها، یعنی کوچکترین صداهایی که میتوانند معنای واژه را تغییر دهند، با یک حرف یا ترکیبی از حروف نشان داده میشوند.
- واج
- واج، کوچکترین واحد صوتی است که میتواند معنای واژه را تغییر دهد. واژهی ship سه واج دارد: /sh/ /i/ /p/.
- نویسه
- نویسه، یک حرف یا ترکیبی از حروف است که معمولاً یک واج را نشان میدهد. در واژهی ship، ترکیب sh یک نویسهی دوحرفی است.
یک کد، دو مسیر
در خواندن واژه، کودک الگوهای نوشتاری را به واژهی گفتاری تبدیل میکند. در املا، صداهای واژه را با الگوهای نوشتاری نشان میدهد.
املا · تبدیل صدا به نوشته
کودک واژه را میشنود، آن را به واجهایش تقسیم میکند، برای هر صدا نویسهی مناسب را انتخاب میکند و واژه را مینویسد.
/m/ /a/ /p/ → ‘m’ ‘a’ ‘p’ → map
فونیکس به کودک کمک میکند حرف مناسب را برای هر صدا انتخاب کند. درست نوشتن حروف، کنترل مداد، دستور زبان و نوشتن جمله و متن به آموزش و تمرین جداگانه نیاز دارند.
مسیر مرحلهبهمرحلهی آموزش
آموزش منظم فونیکس از یک ترتیب مشخص پیروی میکند. کودک آموختههای قبلی را مرور میکند، یک گام تازه را یاد میگیرد و آن را با راهنمایی مدرس در خواندن و املا تمرین میکند.
۱
ارتباط صدا و حرف
کودک یاد میگیرد که هر واج میتواند با یک حرف یا ترکیبی از حروف نمایش داده شود.
۲
ترکیب صداها برای خواندن
صداها را از چپ به راست میگوید و با ترکیب آنها، واژه را میخواند.
۳
جداسازی صداها برای املا
واژهی شنیدهشده را به صداهای سازندهاش تقسیم میکند و برای هر صدا، حرف یا ترکیب حروف مناسب را انتخاب میکند.
تمرین، پیشرفت و همهی بخشهای خواندن
فونیکس زمانی بهتر پیش میرود که متن تمرینی با الگوهای آموختهشده هماهنگ باشد و بررسیهای کوتاه، گام بعدی را مشخص کنند.
متن متناسب با الگوهای آموختهشده
متن متناسب با فونیکس از الگوهای صدا و حرف و واژههای استثنایی استفاده میکند که کودک قبلاً یاد گرفته است. بنابراین کودک واژهها را با آموختههایش میخواند، نه با حدسزدن از روی تصویر. شنیدن داستانهای غنی هم به رشد واژگان، درک مطلب، تخیل و علاقه به کتاب کمک میکند.
بررسی کوتاه، مسیر بعدی را مشخص میکند
بررسی مفید شامل شناخت ارتباط صدا و حرف، ترکیب صداها، جداسازی صداها، خواندن دقیق واژه، شناخت بیمکث واژههای آشنا و روانخوانی متن همسطح است. نتیجه نشان میدهد چه چیزی باید مرور شود و چه زمانی میتوان جلو رفت.
آمادگی برای فونیکس از سهسالگی
برای کودک سه تا چهارساله، آمادگی برای فونیکس میتواند بازیمحور باشد. ترانه، شعر و قافیه، قصه، بازیهای شنیداری و دستزدن به تعداد هجاهای واژهها، آگاهی واجی را تقویت میکنند؛ یعنی توانایی شنیدن و تشخیص صداهای گفتار. این تمرینهای شنیداری به حروف نیاز ندارند. کار مستقیم با ارتباط صدا و حرف وقتی شروع میشود که کودک برای توجه به نوشته آماده باشد.
فونیکس یکی از بخشهای سوادآموزی است
فونیکس به خواندن دقیق واژهها و املای اولیه کمک میکند، اما بهتنهایی درک مطلب را آموزش نمیدهد. کودک در کنار آن به زبان گفتاری، واژگان، روانخوانی، دستخط، دستور زبان و فرصت بیان ایدههای خودش هم نیاز دارد.
منابع این توضیح
این منابع اصول عمومی فونیکس را توضیح میدهند. نقطهی شروع و میزان کمک باید با سن و مهارت فعلی کودک هماهنگ باشد. آموزش همچنان باید از یک ترتیب روشن و منظم پیروی کند.